Apartheid bestaat

Jos van der Lans
Jos van der Lans

Apartheid bestaat

 

Apartheid bestaat. Echt. En wel in de zogenaamde gemengde Verenigingen van Eigenaren, waarvan ons land er de afgelopen decennia flink veel bij heeft gekregen. In 2015 was bijna de helft van de Vereniging van Eigenaren gemengd. Dat wil zeggen dat van de ruim 140.000 VvE’s er zo’n 60.000  bestaan uit een samenstelling van koop- en huurwoningen. Sinds woningcorporaties delen van hun woningbezit zijn gaan ‘uitponden’, is deze hybride vorm van complexbeheer steeds gebruikelijker geworden.

Huurders hebben geen stem in deze VvE’s. Hun belangen worden vertegenwoordigd door een afgevaardigde van de woningcorporatie. In verreweg het grootste deel van deze gemengde VvE’s heeft de woningcorporatie een meerderheidsbelang. Niet dat dat handenvol werk is, want het praktische beheer, de administratie, de planning van het onderhoud, is in vrijwel alle gevallen uitbesteed aan een VvE-beheerder. Daar zijn er de afgelopen decennia ook steeds meer van gekomen.

Naarmate er meer individuele eigenaren zijn, vormt zich doorgaans een VvE-bestuur dat zich ondersteund door de beheerder gaat buigen over de servicekosten, het MeerJarig OnderhoudsPlan (MJOP) en over alle andere zaken waar een VvE over gaat. En dat kan in principe alles zijn - afhankelijk van de inzet van de bestuursleden of van de aard van de ervaren problemen. Want de gesprekken gaan niet alleen over het schilderen en de vervanging van de kozijnen, maar vaker over rommel in de portieken en verkeerd geparkeerde fietsen. Ze gaan ook over gemeenschappelijke activiteiten of over verduurzaming, kortom over alles wat mensen met elkaar kunnen regelen. De VvE is immers de enige plek waar dat ook echt kan.

Maar ja, huurders mogen dus niet meepraten. Zelfs voor hun klachten moeten ze zich niet melden bij de VvE-beheerder, maar bij de corporatie. Alleen als er sprake is van een grote ingrijpende renovatie is de corporatie verplicht bij de bewoners te peilen of deze bij een meerderheid van 70 procent kunnen instemmen.  Maar voor al het reguliere VvE-werk, de agendering, de vergaderingen, zijn huurders buitengesloten. Zo kan het voorkomen dat een VvE (ik heb het zelf meegemaakt) besluit over het toestaan van AirBnB-verhuur van de eigenaren, terwijl dergelijke verhuur voor huurders verboden is en zij straks wel met de overlast worden opgezadeld. De vertegenwoordiger van de corporatie had daar niet zo over nagedacht.

Dat is ook precies het probleem. Corporaties vaardigen niet hun meest visionaire, community gezinde medewerkers af naar deze VvE’s. Hun ambities reiken doorgaans niet verder dan effectief administratief beheer. Er moeten vooral geen gekke dingen gebeuren. Hun houding is passief, formeel en reactief.

Voor bewoners, zowel huurders als eigenaren, gaat het natuurlijk om veel meer. Voor hen gaat het om hun dagelijkse en toekomstige woonkwaliteit. Ze hebben belang bij een proactieve houding. Maar dat wordt bemoeilijkt omdat huurders hun zeggenschap hebben moeten inleveren bij de corporatie en nogal wat eigenaren in deze omstandigheden denken dat de corporatie als meerderheidseigenaar de zaken maar moet regelen.

Het is welbeschouwd bizar dat er in ons land een serieuze discussie is gevoerd over het vormen van  wooncoöperaties door bijvoorbeeld huurders de mogelijkheid te bieden zich te verenigen en zo nodig af te splitsen van hun woningcorporatie. Waar overigens bitter weinig van terecht komt. Terwijl we in principe een structuur hebben waarin mensen echt zeggenschap kunnen nemen over de woonkwaliteit van hun directe woonomgeving. Waarom doen we daar niks mee? Waarom maken we het niet mogelijk dat huurders zelf hun stem kunnen inbrengen in VvE-vergaderingen? Waarom vormen we die niet om tot VvB’s, Verenigingen van Bewoners, waarbij we iets intelligents regelen over de verschillende belangen van huurders en eigenaren? Waarom zouden corporaties daar eigenlijk niet een actieve rol in kunnen vervullen? Waarom houden we een administratief fossiel gebaseerd op een vreemd soort apartheid in stand als we er een democratische microbeheersvorm van kunnen maken?

Kan iemand mij dat uitleggen? Nee?! Laten we deze achterhaalde apartheid dan als de sodeju de wereld uit helpen.  

Jos van der Lans

cultuurpsycholoog en publicist

Dit is een artikel in Huurpeil 2, 2021

Huurpeil

Abonnement Huurpeil

De Woonbond is er voor huurders en hun organisaties!

Word nu lid en profiteer van alle voordelen