Lokaal leegstand te lijf met leegstandsheffing

Terwijl honderdduizenden woningzoekenden geen betaalbaar huis kunnen vinden, staan veel woningen en andere panden leeg. Die totale oppervlakte aan leegstand staat gelijk aan 200.000 appartementen, berekende journalistiek platform Pointer in 2025. Logisch dat gemeenten op zoek zijn naar mogelijkheden om die leegstand aan te pakken.

Extra bevoegdheid om leegstand aan te pakken

Door aanpassingen in de leegstandswet mogen gemeenten al meer ingrijpen bij pandeigenaren die hun panden leeg laten staan. Maar eind 2025 besloot de Tweede Kamer dat gemeenten bij leegstand langer dan een jaar ook een boete mogen uitdelen: de leegstandsheffing. Gemeenten besluiten zelf wanneer de heffing ingaat en hoe hoog deze wordt. Den Haag is nu de eerste gemeente die deze boete wil invoeren. De verwachting is dat dit beleid in 2027 van kracht wordt.

Leegstand duurder maken blijkt te werken

In Vlaanderen geldt zo’n leegstandsheffing al langere tijd en het blijkt te werken. Lege panden worden sneller bewoond zodra de kosten van leegstand oplopen. Andere Nederlandse steden kenden al wel beleid om leegstand aan te pakken, maar minder vergaand als een boete op leegstand langer dan een jaar. Ook Den Haag kende al een leegstandsverordening, maar die bood niet genoeg mogelijkheden om leegstand blijvend terug te dringen.

Leegstandsheffing voorkomt woningspeculatie

Tot nu toe kan het voor pandeigenaren financieel aantrekkelijker zijn om een woning langdurig leeg te laten staan, dan huurinkomsten te ontvangen. Dat komt omdat panden in een paar jaar tijd enorm in verkoopwaarde kunnen stijgen. En verkopen zonder een huurder die het pand gebruikt, levert op de woningmarkt meer geld op. Een leegstandsheffing kan deze situatie veranderen en speculatie tegengaan.