Leegstand nog niet goed in beeld bij gemeenten

Dat blijkt uit onderzoek van onderzoekscollectief Vacant Map. Deze week lanceerde het collectief een nieuwe kaart die leegstand in Nederland zichtbaar maakt. Vacant Map combineert onderzoek en openbare gegevens met meldingen van bewoners. De kaart laat zien dat ondanks de grote woningnood nog altijd duizenden woningen onnodig leegstaan.

Gemeente kan eigen regels maken

Met een leegstandsverordening kan een gemeente eigen regels opstellen om leegstand aan te pakken. Zo kan een eigenaar verplicht worden leegstand te melden of met de gemeente in gesprek te gaan. In bepaalde gevallen kan de gemeente een eigenaar ook verplichten een pand weer in gebruik te nemen of geschikt te maken voor bewoning.

Aanpak in Amsterdam en Utrecht werkt

Amsterdam en Utrecht kregen extra ruimte in de wet om tegen leegstand op te treden. Die aanpak bleek succesvol. In Utrecht daalde de leegstand in korte tijd met 20 procent. In Amsterdam werd in één jaar bij ruim 600 woningen de leegstand aangepakt. Toch hebben slechts 38 van de ruim 300 Nederlandse gemeenten een leegstandsverordening. Veel gemeenten houden daardoor niet goed bij welke panden leegstaan en hoelang dat al zo is.

Zonder registratie is handhaven lastig

Gemeenten kunnen sinds kort ook een leegstandsheffing invoeren. Dat kan als een pand langer dan een jaar leegstaat. Om die heffing goed te kunnen gebruiken, moeten gemeenten dus weten welke panden leegstaan en sinds wanneer. Goede registratie en actuele gegevens zijn daarom onmisbaar. Zonder die informatie is het veel lastiger voor gemeenten om leegstand effectief aan te pakken. Bijvoorbeeld met een heffing of door een eigenaar te verplichten een woning weer bewoonbaar te maken.

‘Elke lege woning is er één te veel’

Het kabinet werkt aan een nieuwe Leegstandswet. Die wet moet niet alleen Amsterdam en Utrecht, maar alle gemeenten extra mogelijkheden geven om langdurige leegstand aan te pakken. Woonbond-beleidsmedewerker Jim Haijen vindt dat hard nodig: “Terwijl veel woningzoekenden jarenlang op een huis wachten, staan er nog altijd duizenden woningen langdurig leeg. Dat is niet uit te leggen. Gemeenten moeten weten waar die woningen staan én de middelen krijgen om eigenaren tot actie te dwingen. Met deze woningnood is elke onnodig lege woning er één te veel.”