De energietransitie kan niet slagen als huurders door stijgende woonlasten en gebrek aan zeggenschap het vertrouwen verliezen.

De Woonbond onderschrijft het doel om te komen tot een klimaatneutrale woningvoorraad. Maar zeggenschap voor alle bewoners en woonlastenneutraliteit zijn uitgangspunten die onvoldoende waargemaakt worden. Hierdoor kalft het draagvlak af. In de brief roept de bond de Tweede Kamer dan ook op dit noodsignaal ter harte te nemen en het verduurzamingsbeleid rechtvaardiger te maken.

Huurders betalen te veel voor verduurzaming

De Woonbond ziet op meerdere fronten dat verduurzaming oneerlijk en kostenverhogend uitpakt voor huurders:

• Warmtenetten: Huurders betalen jaarlijks bijna € 830 aan vaste kosten, terwijl hun huurprijs niet lager ligt dan bij gasgestookte woningen. Daardoor betalen zij gemiddeld € 370 per jaar extra, zonder invloed op de keuze voor een warmtenet.
• Warmte-Koude-Opslag (WKO): Door juridische constructies worden deze installaties buiten het gehuurde gehouden. Hierdoor kunnen leveranciers tot € 1.128 aan vaste kosten rekenen, terwijl de installatie wel meetelt voor de huurpunten. Huurders betalen dus dubbel.
• Zonnepanelen: Door terugleverkosten en de aankomende afschaffing van de salderingsregeling kunnen huurders met panelen vanaf 2027 zelfs slechter af zijn dan zonder zonnepanelen.
• Energieprestatievergoeding (EPV): Huurders in nul-op-de-meterwoningen betalen vaak € 100 tot € 160 EPV, terwijl hun energielasten door terugleverkosten alsnog stijgen. De beloofde woonlastenneutraliteit is daardoor niet gegarandeerd.
• Energielabels: Nieuwe meetmethodes zorgen voor hogere labels zonder daadwerkelijke verduurzaming. De hogere huurpunten die daardoor ontstaan, tasten het vertrouwen van huurders in het labelsysteem aan.

Subsidies vooral naar koopsector

Volgens de Woonbond komt slechts 25–30% van de beschikbare subsidies voor verduurzaming terecht in de huursector, terwijl bijna 90% van de huishoudens met energiearmoede huurder is. “De ambitie voor het uitfaseren van slechte energielabels wordt nu grotendeels door huurders en verhuurders zelf betaald,” aldus Woonbond-directeur Zeno Winkels.

Zeggenschap huurders onder druk

Daarnaast staan belangrijke rechten van huurders op de tocht. Het instemmingsrecht bij renovatie dreigt uitgehold te worden. Terwijl dit een essentieel instrument is om redelijkheid en draagvlak te bewaken. Die uitholling gebeurt onder meer in trajecten rond warmtenetten en bij voorstellen om minimumeisen aan energielabels op te leggen zonder voldoende bescherming voor huurders. In de brief aan de Tweede Kamer benadrukt Winkels dat zeggenschap geen hinderpaal is, maar een fundament onder een eerlijke energietransitie.

‘Startmotor’ dreigt stil te vallen

Woningcorporaties hebben de rol van startmotor in de energietransitie opgepakt nadat de verhuurderheffing werd afgeschaft, maar hun investeringscapaciteit slinkt. Tegelijkertijd blijven subsidies vooral naar woningeigenaren gaan.

Huursector als bottleneck energietransitie?

Winkels: ‘Wij zijn ervan overtuigd dat een klimaatneutrale woningvoorraad noodzakelijk is. Maar dan moet de transitie wel rechtvaardig zijn. Het draagvlak onder huurders brokkelt af omdat betaalbaarheid en zeggenschap structureel tekortschieten. Terwijl op elk voorbeeld positief beleid gemaakt kan worden. Als de politiek nu niet ingrijpt, dreigt de huursector de bottleneck te worden van de energietransitie.’