Bewoners Ossenzijl richten eigen corporatie op

Op een klein stukje grond aan de rand van Ossenzijl liggen vier grijze prefab chalets. Het is begin april, de woningen staan nog leeg, maar daar komt binnenkort verandering in.  Ook de bestrating rond de huizen en de tuinen volgt nog. Zodra de aansluiting op het elektriciteitsnet geregeld is, kunnen de vier huurders erin.

Geen sociale huur

Ossenzijl ligt in het uiterste noorden van Overijssel, in natuurgebied De Weerribben tegen de grens met Friesland. Het dorp met ruim 570 inwoners valt onder gemeente Steenwijkerland.

De sfeer in Ossenzijl is gemoedelijk. Bewoners kennen elkaar en voelen zich er thuis. Daarom wil de 32-jarige Sven graag blijven in het dorp waar hij het grootste deel van zijn leven heeft doorgebracht. ‘Na een relatiebreuk acht jaar geleden kwam ik weer bij mijn ouders te wonen’, vertelt hij. ‘Ik dacht snel weer een woning te vinden, maar dat viel tegen.’

Het is intensief en we stapten erin als leken

‘Een huis kopen is met één salaris onmogelijk’, vervolgt Sven, die bij Staatsbosbeheer werkt. ‘Ik val met mijn inkomen nog binnen de sociale huur, maar dat is hier niet aanwezig. De weinige sociale huurwoningen die er zijn, worden bij vertrek van de huurder verkocht.’

Bouwen tegen vergrijzing

Sven is één van de vier huurders van de chalets, gerealiseerd door woningcorporatie WoonWens Ossenzijl. WoonWens Ossenzijl is opgericht door inwoners van het dorp. ‘Geen enkele corporatie wilde in Ossenzijl bouwen’, vertelt Monique Rotink, medeoprichter en voorzitter van de corporatie. ‘Ze beweerden allemaal dat hier onvoldoende vraag was naar sociale huurwoningen. Ons dorp stond zelfs niet eens op Woningnet vermeld. Je kon je niet als woningzoekende in Ossenzijl opgeven.’

Toch bleek er wel degelijk vraag te zijn, vooral onder jongeren. Maar de corporaties bleven volharden: geen sociale huurwoningen in Ossenzijl en de omliggende dorpen.

Starters op de woningmarkt verlaten Ossenzijl daarom. Daardoor vergrijst het dorp. Bovendien komen er veel nieuwkomers uit de Randstad, omdat koophuizen er voor hen relatief betaalbaard zijn. Zij zoeken vaak geen aansluiting bij de overige bewoners.

Tel daarbij op het politieke beleid van de afgelopen decennia waardoor de agrarische sector bijna verdwenen is uit de regio. Ossenzijl en de omliggende dorpen hebben daardoor volgens de bewoners steeds meer hun oorspronkelijke karakter verloren. De Ossenzijlers realiseerden zich daarom dat ze zich echt moesten inzetten om de jongere generatie in het dorp te houden. ‘We hebben nog maar één school, met 25 leerlingen. Er móét iets gebeuren’, vertelt Monique.

Kleinste corporatie

Uit een vergadering van Plaatselijk Belang Ossenzijl, een vereniging voor inwoners van het dorp, ontstond het plan om zelf het heft in handen te nemen. ‘We vormden een werkgroep voor betaalbare woningen. Daarmee gingen we de corporaties langs, maar kregen daar nul op het rekest. En de gemeente heeft hier bijna geen grondpositie. Dus ook die kon weinig voor ons betekenen.’

Toen ontstond het idee om een braakliggend stuk grond midden in het dorp te gebruiken voor woningen en zelf een woningcorporatie te beginnen. ‘De gemeente voelde daar wel iets voor’, vertelt Monique. ‘Ze hebben uiteindelijk ook geholpen om het project te financieren, met geld uit een potje dat lang geleden was ontstaan door de verkoop van gemeentelijke woningen.’

We leerden dat je niet alles zelf in de hand hebt

Monique en de andere twee bestuursleden waren dus ineens corporatiebestuurders van misschien wel de kleinste corporatie van Nederland. ‘We doen het vrijwillig, naast ons gewone werk. Het is behoorlijk intensief en we zijn hier natuurlijk ingestapt als leken op het gebied van huisvesting. We zijn door een flink leerproces gegaan en daar zitten we eigenlijk nog steeds in.’

‘Realiseer je dat je niet alles zelf hoeft te weten’, vervolgt Monique. ‘De vaktechnische kennis hebben je samenwerkingspartners. We vonden in Limburg een partij die de huizen betaalbaar kon bouwen. In het begin hadden we een adviseur, die vaker met dit bijltje had gehakt. Voor juridische zaken zoals de statuten is er een notaris. En er is veel kennis op internet. Zo vonden we veel informatie over huurcontracten online. We moeten die natuurlijk wel aanpassen voor deze woningen.’

Veel geleerd

Lang niet alles ging meteen goed en uiteindelijk is de oplevering wat vertraagd. ‘We leerden dat je bij zo’n project niet alles in de hand hebt’, vertelt Monique. ‘Toen de huizen kant en klaar arriveerden in november, ontstond twijfel of de ondergrond wel geschikt was om de huizen op te plaatsen. Toen bleek dat er palen onder moesten.’

Die palen steken een halve meter boven de grond uit, waardoor de huizen nu boven het maaiveld uitsteken en alleen met een trap begaanbaar zijn. ‘We namen te makkelijk genoegen met dit plan van de gemeente en de aannemer’, zegt Monique. ‘Dat is een leerpunt voor een volgend project.’

De oplevering moest uitgesteld omdat er nog geen elektriciteitsaansluiting was. ‘Ook die ervaring nemen we mee naar volgende projecten’, zegt Monique. ‘Het zijn communicatiefouten waardoor dingen net niet gaan zoals je wil. Al met al zijn we nu al flink wat huurinkomsten misgelopen, maar we hopen dat de gemeente financieel bijspringt.’

Na alle tegenslag lijken de huurders in mei dan toch eindelijk hun sleutel te krijgen. WoonWens Ossenzijl heeft voor de inschrijving een puntensysteem ontwikkeld. Je kunt bijvoorbeeld punten krijgen als je in Ossenzijl woont, als je er werkt of als je familie er woont. Op basis van het systeem zijn de vier huurders geselecteerd. Inmiddels is er ook een aanzienlijke wachtlijst.

De huizen staan er voor vijftien jaar. Maar de ambities van WoonWens Ossenzijl gaan verder. Monique: ‘We zien dit als aftrapproject. In de toekomst willen we ook permanente woningen bouwen. De grote uitdaging is grond vinden. Er is hier niet veel beschikbaar. Maar we zien dat in dit dorp veel mogelijk is. Geen omwonende maakte bezwaar tegen de komst van deze woningen. Mensen gunnen elkaar iets.’