Meteen naar de content

Wie beslist mee over de toekomst van Almere Haven?

Huurpeil Almere Haven wil 2.500 woningen toevoegen, onder meer voor senioren en jongeren. Bewoners dachten uitgebreid mee over de vernieuwing die nodig is. Maar nu de plannen concreet worden en mensen zelf misschien moeten verhuizen, blijkt hoe ingewikkeld draagvlak in de praktijk kan zijn.
De vernieuwde Havenkom in Almere Haven
De vernieuwde Havenkom in Almere Haven

Almere, de jongste stad van Nederland, is vijftig jaar geworden en Almere Haven vervult daarin een belangrijke rol. Daar begon het in 1976. Vooral Amsterdammers streken er neer, aangetrokken door de grote huizen met tuin. Maar de bewoners van nu zijn niet meer de jonge gezinnen van weleer. De stad kent het hoogste vergrijzingspercentage van Nederland en dat is ook in Haven zichtbaar. In bijvoorbeeld de wijk Centrum Haven Zuid is nu al meer dan de helft van de inwoners 65 jaar of ouder. Dat vraagt om andere woningen en voorzieningen, gericht op zorg en onderlinge betrokkenheid. Inwoners dachten mee over de vernieuwing van Haven, maar schrikken ook, nu de nieuwbouwplannen concreet worden en de doorstroming op gang moet komen. Hoe houd je bewoners ook dan betrokken?

Almere Haven is gebouwd als een dorp, met in het centrum twee winkelstraten, een kerk, schouwburg, filmzaal en sporthal. Havenaren zijn trots op ‘hun dorp’ met het gezellige centrum en blijven er het liefst hun hele leven wonen. Maar steeds meer bewoners wonen alleen in hun eengezinswoning. In het centrum is inmiddels al meer dan de helft van de bewoners alleenstaand. Voor de nodige doorstroming moeten er dus woningen bijkomen.

Bewoners geven advies

De Havenaren zijn vroeg betrokken bij de plannen voor stedelijke vernieuwing van Almere Haven. Via loting op huisnummers is een groep bewoners geselecteerd voor een formele adviesrol: de Havenadviseurs. Zij krijgen adviesvragen, verdiepen zich in onderwerpen en brengen vervolgens een advies uit aan het Havenverbond. Dat is een samenwerking tussen gemeente, woningcorporaties en maatschappelijke en zorginstellingen. Doel is de woningbouw, buitenruimte, voorzieningen, maatschappelijke dienstverlening, verbinding tussen bewoners en leefbaarheid in de wijk tegelijk op te pakken.

‘We wilden geen klankbordgroep’, zegt Anneke Schepers, participatieadviseur bij het Havenverbond. ‘De mensen die zich daarvoor aanmelden, krijgen we toch wel te spreken. Hun input is heel waardevol, maar we wilden een vertegenwoordiging van álle bewoners van Almere Haven. Dat werkte goed. Jonge ouders hebben geen tijd, dus die groep missen we. Maar er kwamen wel mensen met oudere kinderen, jongeren, huurders en woningeigenaren, en door de loting op huisnummer kwamen er bewoners uit veel verschillende straten.’

De Havenadviseurs hebben geen beslissingsbevoegdheid zoals een burgerberaad, maar wel een heel serieuze adviesrol, aldus Schepers. ‘Hun advies wordt altijd meegegeven aan het orgaan dat het besluit moet nemen en het liefst van tevoren verwerkt in het stuk dat ter besluitvorming wordt voorgelegd.’

Van enquêtes tot gesprekken op straat

Inwoners van Haven konden op allerlei manieren meepraten over de vernieuwing van hun stadsdeel. Van online enquêtes tot gesprekken op straat, bezoeken aan buurtcentra, seniorencomplexen en interviews op de markt. Havenaren bleken te hechten aan het dorpse karakter van hun stadsdeel, met winkels en horeca en veel groen. Veel mensen erkenden de noodzaak om woningen bij te bouwen zodat er meer plek komt voor nieuwe generaties.

De Havenadviseurs kozen vervolgens uit drie opties een ‘ontwikkelrichting’ voor Almere Haven. Hun keuze viel op het vernieuwende scenario waarin flink wordt bijgebouwd in het centrum. Er is veel ruimte voor groen en water en veel mogelijkheid tot bewegen. Het gebied wordt beter bereikbaar voor fietsers, voetgangers en het ov. Ook komen er nieuwe woonvormen voor ouderen met gezamenlijke voorzieningen, zodat bewoners elkaar leren kennen en kunnen helpen als er iets is.

Bewoners meekrijgen

Maar nu het scenario er ligt, moet het concreet worden. En dat betekent: plekken aanwijzen waar de woningen gaan komen, bepalen hoeveel het er zijn en wat voor soort. Hoeveel procent wordt sociale huur, hoeveel procent middenhuur, vrije sector en koop? En hoe hoog wordt de nieuwbouw? Dan komt het opeens dichtbij. Zeker voor de omwonenden van de negentien locaties die de gemeente voor nieuwbouw in Almere Haven op het oog heeft. Er kwamen meer dan achthonderd reacties op de ‘conceptspelregels’ voor de locaties. Veel mensen vinden de nieuwe gebouwen te hoog en zijn bang voor overlast door drukte en geparkeerde auto’s. De gemeente kijkt nu hoe de reacties kunnen worden verwerkt.

Maar of de vernieuwing zal slagen, is niet alleen afhankelijk van de concrete nieuwbouwplannen. Ouderen moeten ook daadwerkelijk willen verhuizen naar kleinere woningen. Ook hierbij ziet iedereen de noodzaak dat alleenstaanden of oudere stellen hun eengezinswoning achterlaten om plaats te maken voor jonge gezinnen. Veel senioren erkennen zelf dat hun huis te groot wordt. Maar verhuizen blijkt een grote stap.

‘Begin vast met ontspullen’

Met die doorstroming zijn de drie corporaties in Almere, Ymere, De Alliantie en GoedeStede, en de gemeente al langer bezig. Het is ook een van de vijf punten die het Havenverbond concreet aanpakt. ‘Havenaren willen in Haven blijven’, zegt Astrid Visscher, die als wooncoach bij De Alliantie bij mensen langsgaat om met ze te praten over de optie van verhuizen. ‘Haven is echt een beetje een dorp. En als je ergens veertig jaar hebt gewoond, dan ben je ook niet meer zo flexibel om ergens anders helemaal opnieuw te beginnen.’ Maar ook als je in je buurt kan blijven, is het nogal wat om je vertrouwde huis te verlaten voor een appartement in een complex.

‘Vaak begint het met de kinderen die tegen hun ouders zeggen dat ze de trap toch niet meer op kunnen, dat het huis veel te groot wordt. In een eerste gesprek geef ik mensen ook tips: begin vast met ontspullen, schrijf je in bij Woningnet, denk na over waar je naartoe zou willen’, zegt Visscher. Maar vooral vraagt ze waar mensen behoefte aan hebben en wat hen ervan weerhoudt om te verhuizen. ‘De laatste jaren krijgen mensen meer behoefte aan gemeenschappelijke ruimtes en bijvoorbeeld een ruimte om scootmobielen op te laden. Dat wordt dan meegenomen in het ontwerp. En in Almere Haven heeft iedereen uit de beginjaren een grote tuin, zij willen graag een groot balkon. Mensen willen ook in de buurt wonen van de supermarkt en voorzieningen voor zorg en ontmoeting.’

In oude staat herstellen

Belemmeringen die Visscher hoort, zijn bijvoorbeeld dat mensen bang dat ze hun woning, waar ze in al die jaren zelf het een en ander aan veranderd en verbouwd hebben, moeten herstellen in oude staat. ‘Mensen hebben plavuizen op de vloer, steenstrips aan de muur, een aangebouwde keuken, een muurtje weggebroken of geplaatst. We maken van tevoren afspraken wat wij doen en wat zij doen, en De Alliantie gaat daar coulant mee om.’ En een belangrijk detail: de huur verhuist mee als die lager is. De drie corporaties hebben een van-groot-naar-beter-regeling. Mensen die een sociale huurwoningen met minimaal vier kamers achterlaten, kunnen daarmee verhuizen naar een gelijkvloerse woning met maximaal drie kamers van een van de drie corporaties, zonder dat de huur omhooggaat. Na het eerste jaar gelden de reguliere huurverhogingen. Ze krijgen ook een verhuisvergoeding van de gemeente.

Persoonlijke aanpak werkt

Omdat de persoonlijke aanpak van de wooncoach goed werkt, hebben de drie corporaties het aantal uitgebreid sinds ze ermee begonnen. Toch kan het wel twee tot drie jaar duren voor iemand de stap zet om te verhuizen, weet Visscher. Op basis van de gesprekken is ze daarom bezig om nog meer belemmeringen weg te nemen, bijvoorbeeld met hulp bij klussen, inpakken en opruimen.

De betrokkenheid van bewoners bij de vernieuwing en doorstroming in Almere Haven toont dat meepraten één ding is en meebewegen iets anders. Wanneer de toekomst van Almere Haven nog een vrij abstracte discussie is, willen veel bewoners meedenken. Maar het is een ander verhaal als die toekomst ineens als hoogbouw in jouw straat verrijst, of als je moet verhuizen uit de woning waar je al decennia woont. Om daar draagvlak voor te krijgen, draait het nog meer om echt luisteren naar bewoners.

Dit artikel verscheen in Huurpeil 4 van 2026, vakblad voor de huursector.

Over Huurpeil

Over Huurpeil

Huurpeil, vakblad voor de huursector, informeert breed en diepgaand over ontwikkelingen in de huursector en het huurderswerk.